PSİKOLOJİ NEDİR, NE DEĞİLDİR?

Central Lancashine Üniversitesi’nde on beş yıldır çeşitli psikolojik alanlarda dersler veren, İngiliz Psikoloji Derneği üyesi psikolog Sandi Mann’ın yazdığı “Psikoloji 101”, çağımızın en popüler bilim dalı olan psikolojiyle ilgili akla gelecek ne varsa A’dan Z’ye detaylı ve anlaşılır bir dilde aktararak büyük bir açığın kapanmasını sağlıyor.

YAZI: BURAK SOYER
soyerbrk@gmail.com

Çağımızın getirdiği yaşam standartları, mecburiyetleri, gailesi insan zihnini ve ruhunu zorda bırakan dayatmaların kucağına bırakıyor. Ekonomik sorunlardan insan ilişkilerine, iş ve sosyal hayattan, tüm bunların sıradan ve kanıksanmasına kadar birçok sebep yüzünden günümüz insanı bunalıyor, sıkılıyor, daralıyor. Bu yüzden, gündüz kuşağı programlarında en çok “Bilmem kim psikolojik tedavi görüyor” veya “Psikolojik ilaç kullanıyor” gibi başlıklarla verilen “haberler”e rastlıyoruz. Berberde, markette anksiyetesi olduğunu öğrendiğimiz kişiye, aileden eşten dosttan “Aynısı varmış, terapi görmeye başlamış. Geçer!” telkinlerinde rahatlıkla bulunabiliyoruz. Bu yüzden psikoloji bilimi, hakkında en çok konuşulan ama en az şey bilinen bir “alan” haline geldi.

Peki nedir bu çağımızın en popüler biliminin olayı? Ne işe yarar? Neye iyi gelir? Central Lancashine Üniversitesi’nde on beş yıldır çeşitli psikolojik alanlarda dersler veren, İngiliz Psikoloji Derneği üyesi psikolog Sandi Mann, “Psikoloji, insan zihni ve davranışının incelenmesidir ve çeşitli alt alanlar ve uzmanlıkları barındırır. Psikoloji bir bilim dalıdır çünkü insanların nasıl düşündüğünü ve davrandığı hakkında teoriler geliştirmek için bilimsel araştırma yöntemlerini kullanır. Farklı türden psikologlar, farklı ortamlarda, farklı teknikler ve danışan grupları ile çalışarak bilgi birikimlerini genişletir ve bilgilerini insanlara çeşitli şekillerde yardımcı olmak için kullanır,” şeklinde tanımlıyor Say Yayınları’ndan Ülkü Parlak çevirisiyle yayımlanan “Psikoloji 101” adlı kitabında. İster mesleği olsun, ister öğrencisi olsun, isterse de meraklısı olsun, insan ruhunun derinliklerinde uykuya dalmış dürtüler, düşünceler, duygular ve davranışlar hakkındaki bilimsel zemini sade ve anlaşılır bir dille keşfetmeyi amaçlayan “Psikoloji 101”, konuyla ilgili daha kapsamlı bilgi edinmek isteyenler için de rehber niteliğinde bir kitap.

Psikolojiye girişle açılışını yapan “Psikoloji 101”, psikolojinin ne olup ne olmadığına baktıktan sonra konuyla ilgili araştırma alanlarına yöneliyor. Yine bu araştırma tekniklerinden devam ederek algı ve dikkatle, hafıza konusuna eğilen kitap, psikolojide bir zaman zarfı olan öğrenmeye odaklanarak kişinin gelişim sürecini masaya yatırıyor. Dil ve düşünce, duygular, zekâ gibi yine konunun başat meseleleri hakkında temel bilgiler verdikten sonra ayrı bir yöne sıçrayarak kişilik ve motivasyon, gelişim psikolojisinin içerdiği teori ve kuramları açıklamaya girişiyor. Psikolojinin toplumsal konumunu, toplumsal psikoloji cinsiyet ve cinsellik, sosyal etki, sosyal gruplar ve süreçler gibi başlıklar altında toplayan kitap, devamında en sık rastlanan ruhsal hastalıklara, psikolojik hastalıklara yer vererek meselenin çıkış noktasını belirliyor. Psikolojik tedavi yöntemleriyle birlikte beynin ve sinir sisteminin işleyişine göz attıktan sonra uykunun önemine değinerek derdini tamamlıyor.

Sandi Mann, “Psikoloji 101” kitabında, artık romatizma ya da bel fıtığı gibi “basit” rahatsızlıklarla eşdeğer tutulan psikolojik rahatsızlıkları, akademik ve didaktik bir dilden uzakta durarak, en güncel haliyle “tanıtmaya” çalışıyor. Çünkü ayda bir kere haber sitelerinde, televizyonda, sosyal medyada (her gün) denk geldiğimiz psikoloji, dilden dile dolaşsa da hâlâ tanıma muhtaç. Kulağının arkası ağrıyanın kendini bir psikoloğa attığı bu dönemde “Psikoloji 101”, konuyla ilgili her şeyi açıklığa kavuşturarak, ülkenin kadim gündemi olan “futbol ve siyaset” ikilisine son on yıl içinde eklenen psikolojiyle ilgili tüm bilinmeyenleri ve yanlış bilinen doğruları gayet net ve anlaşılabilir bir biçimde ortaya koyuyor.